Remko,
Ik weet het, het is een intrinsieke eigenschap van de quantummechanica dat je de snelheid (impuls) en de positie niet tegelijkertijd oneindig nauwkeurig kunt bepalen. Ik ben ooit gestopt met het lezen van een nogal pretentieus boek van Bertrand Russell, "De menselijke kennis, haar omvang en haar beperkingen" omdat deze filosoof met zijn ondeskundigheid op natuurkundegebied (inderdaad de quantummechnica) onbedoeld een illustratie gaf van de "beperking" die in de titel van zijn boek wordt genoemd.
Het vlindereffect. Tja, laten we het geval van de atoombom nemen. Er is een kans dat een Uraniumatoom spontaan opsplitst in fragmenten waarbij onder andere neutronen vrijkomen die op hun beurt weer andere Uranium atomen splitsen enz. enz. De resulterende ontploffing is dus uiteindelijke het gevolg van tenminste 1, maar waarschijnlijk meerdere atomen die spontaan en onvoorspelbaar(fluctuatie) splitsen. Het eindresultaat daarentegen is uiterst voorspelbaar. Het is niet zo dat als de kritische massa is bereikt het nog tussen de nul en 10 uur kan duren voordat de bom ontploft. Uiteindelijk is het quantummechnanische "tunnelen" door een energiebarriere wel de veroorzaker van het ontploffen van de bom, maar omdat er veel atomen zijn is het resultaat wel behoorlijk voorspelbaar en kunnen we statische uitspraken doen.
Ik ben geneigd om te zeggen dat iedere fluctuatie grote gevolgen zou kunnen (zou kunnen!) hebben, of het nu een fluctuatie is in de klassieke natuurkunde of een quantummechanische in de moderne natuurkunde. Waarschijnlijk gelden die grote gevolgen vooral voor systemen die zich in een labiele toestand bevinden, waar kleine veranderingen grote gevolgen kunnen hebben.
In zekere zin is het hoogstens van filosofisch belang wat de oorzaak van de fluctuaties is. Het enige verschil is dat de quantummechanische fluctuaties op atomaire schaal intrinsiek onvoorspelbaar zijn.
Tegelijkertijd zal door de grote aantallen deeltjes de quantummechanische oorsprong van de macroscopische gevolgen van deze gebeurtenissen niet evident zijn.
Paul
Quote selectie