Zeer de moeite waard om te lezen!
Per winter heeft men de koudste 15 daagse periode in De Bilt gerelateerd aan het feit of er wel/geen Elfstedentocht in die winter is verreden. Het uitgangspunt van het KNMI over alle Elfstedentochten sinds 1909: is de gemiddelde temperatuur in een tijdvak van 15 dagen lager dan -4,2 C, dan is het 'Elfstedenweer'. Simpel gezegd: dan is er historisch gezien voldoende kou om een Elfstedentocht te kunnen organiseren.
Uiteraard ligt het veel subtieler dan enkel temperatuur en is het al dan niet doorgaan van de tocht afhankelijk van veel variabelen. Denk aan sneeuw, denk aan wind, denk aan het feit dat het evenement steeds massaler is geworden en daardoor strengere criteria vergt dan vroeger in eenzelfde situatie. Met name die laatste is wel degelijk enorm van invloed op het feit dat er (bij gelijke weersomstandigheden) tegenwoordig minder scheutig een Elfstedentocht uitgeschreven wordt. Dit geeft de schrijver van het artikel ook duidelijk aan. Maar ik vermoed dat het KNMI voor Tgem als toetsingsvariabele heeft gekozen, omdat deze van alle variabelen de grootste correlatie heeft met het al dan niet optreden van een Elfstedentocht. Anders wordt het rekenmodel te complex.
Tegenwoordig (d.w.z. berekend in 2019) is de jaarlijkse kans op een Elfstedentocht o.b.v. van het criterium "Tgem15 dagen < -4,2 C" circa 8%. Dat betekent dat het gemiddeld één keer per 12 jaar koud genoeg is voor een Elfstedentocht. In die zin is het toch ook wel een flinke dosis pech/ongeluk dat we nu al 25 jaar wachten op een Elfstedentocht, zelfs met de opwarming inbegrepen. De statistische kans op een periode van 25 jaar achtereen geen Elfstedentocht is op basis van het huidige klimaat slechts 7%.
Daarbij moet wel aangetekend worden dat 2012 qua voorwaarden eigenlijk voldeed qua criteria. Zou er toen een Elfstedentocht hebben plaatsgevonden, dan had dat prima binnen de marges van de trend gepast van 1 / 12 jaar. Ik ben er nog steeds van overtuigd dat de sneeuwval op een rotmoment (sloten net dichtgevroren) in combinatie met de zeer zachte voorgeschiedenis destijds de grote boosdoeners waren. Als de sneeuw twee à drie dagen eerder zou zijn gevallen, hadden we waarschijnlijk geen last gehad van sneeuwijs (het grootste deel ervan zou dan per direct zijn gesmolten in de nog warme wateren). En zelfs als er helemaal geen sneeuw zou zijn gevallen, zou die tocht toen waarschijnlijk wel hebben kunnen plaatsvinden mits de voorgeschiedenis iets kouder was, is mijn mening. Weliswaar zouden de minima dan niet zo laag hebben kunnen dalen, maar dat zou bij een koudere voorgeschiedenis gecompenseerd worden door een eerder begin van de ijsgroei, waardoor we al een stuk eerder vele centimeters ijs hadden kunnen hebben. Maar goed, het heeft niet zo mogen zijn.
Laten we ons maar vastklampen aan die berekende kans van één keer per 12 jaar 'Elfstedenweer'. Als je 2012 als Elfstedenweer kwalificeert (wat het qua temperatuurcriterium ook zeker was), zou dat betekenen dat het rond 2024 weer een keer raak zou moeten zijn. Realistisch of niet, die hoop moeten we koesteren.
https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/laatste-elfstedentocht-nu-25-jaar-geleden/