Is dat inclusief de bijzondere 'opwarming' in Europa dit jaar, als gevolg van de voortdurende zuidelijke stromingen?
Voor een deel. Het exacte (thermische) karakter van individuele jaren, seizoenen en maanden heeft in feite weinig met klimaat te maken maar meer met het weer en voor een deel ook persistentie. Dat nou juist de maand juli dit jaar zo warm is verlopen, is feitelijk zuiver toeval (want het verloop van het weer is voor een belangrijk deel gewoon quasi-toevallig). Idem met de warme herfst die we nu beleven.
De oorzaken voor die warme perioden op dit moment moet je qua eerstelijns verklaring dan ook vooral zoeken in de meteorologie en niet in de klimatologie. Inderdaad, stromingspatronen spelen een belangrijke rol, tweede punt is denk ik een structureel warmteoverschot (persistentie van bovennormale bodemwarmte bijvoorbeeld) in de diverse aanvoergebieden maar ook de samenkomst met incidentele fenomenen (oppering: de talrijke tropische cyclonen in 2005 hebben tot laat in het jaar veel warmte verplaatst vanaf de tropische regionen naar de 'gematigde' breedten).
In de tweedelijns oorzaken kan je gaan kijken naar klimatologische factoren. Het is een feit dat onze aarde in zijn geheel opwarmt vanwege, voor een belangrijk deel, de toename in inkomende straling. Dit zorgt ervoor dat in absolute zin geleidelijk de thermische extremen hoger zullen uitvallen. Statistisch gesproken betekent het dat de herhalingstijd van temperatuur X (aan de hoge kant) afneemt --> wordt frequenter en van temperatuur Y (aan de lage kant) toeneemt --> wordt minder frequent, anders gezegd: de waarschijnlijkheid op het voorkomen van bepaalde extremen verandert onder invloed van de veranderende weersonafhankelijke bepalende factoren (de belangrijkste bepalende factor voor temperatuur is, nog vóór stroming, zuiver instraling).
Een andere tweederangs klimatologische factor is volgens mij de herschikking van gebieden van massa met bepaalde quasi-stabiele eigenschappen (luchtsoorten) op onze aarde onder invloed van veranderde distributie van instraling maar ook veranderde stromingspatronen (advectie). Luchtmassa's verplaatsen zich in zekere zin naar andere gebieden maar vergroten of verkleinen zich ook. Een vermoeden van mij is bijvoorbeeld dat de subtropische luchtmassa die zich doorgaans in de winter vooral boven Noord-Afrika ophield gemiddeld gesproken zich langzaam aan het uitbreiden is in noordelijke en oostelijke richting (het Europese continent). Dit gebeurt voornamelijk onder invloed van gebrek aan terugdringende advectie van polaire/arctische luchtmassa's en de algehele opwarming van het continent op zich die de lucht erboven wellicht transformeert naar subtropische aard. Ik wil dit nog eens wat uitgebreider gaan uitzoeken, want misschien is het al wel eens onderzocht of is het wel een volstrekt zinloos idee.
Gr. Ben
Bericht laatst bijgewerkt: 28-11-2006 17:48
