Dat is niet zo hoor. Je moet je echt wel wat beter documenteren. Ik zal het lijstje wel even afgaan.
* Tocht van 12 februari 1912: het ijs werd hier pas gevormd door een extreem korte maar ook erg koude vorstperiode waarvan het zwaartepunt in de eerste week van februari lag. Er waren welgeteld 2 bescheiden Hellmandagjes in januari toen, op 27 en 28 januari met een gemiddelde van amper -2,5°C (29 en 31 zelfs geen Hellmanpunten en maxima tot +5°). De zware vorst viel toen pas in op 2 februari en na 5 dagen met zeer strenge vorst (meer dan 10 Hellmanpunten per dag) werd de Tocht op 7 februari gereden. Zeker 95% van het ijs moet toen in februari zijn gevormd.
- Tocht van 12 februari 1929: hoewel er toen in januari ook al een leuke vorstperiode met schaatsijs was in de eerste helft van januari, en hoewel er nog een tweede kortere en aarzelender vorstperiode was tussen 25 januari en de maandwisseling, viel het zwaartepunt van de winter toch pas in rond 7 februari met toen voor het eerst pas zeer strenge vorst en dagelijks meer dan 10 Hellmannen. Het is duidelijk dat minstens 75% van het schaatsijs dat beschikbaar was tijdens de Tocht op 12 februari 1929 nog tijdens die maand februari moet zijn gevormd.
- 6 februari 1941: de vorstperiode in kwestie begon toen pas op 26 januari en ook toen lag het zwaartepunt duidelijk na de maandwisseling. Het feit dat twee eerdere vorstperiodes (kort voor en kort na nieuwjaar) toen ook al schaatsijs opleverden (met wel algemene sterke dooi tussen 19 en 25 januari), maakt dat minstens de helft van het schaatsijs toen in februari moet zijn gevormd.
- 8 februari 1947: Na twee eerdere vorstperiodes met schaatsijs was de tweede decade van januari zo zacht (er werden dagen na elkaar zelfs extreel zachte temperaturen gemeten tot meer dan +16 op de 16de), dat alle schaatsijs toen zo goed als moet zijn verdwenen. De grote winterperiode die tot de Toch leidde begon toen op de 22ste en het zal wel zo geweest zijn dat er al flink wat ijs lag tegen eind januari. Toch ligt ook hier het koudezwaartepunt in februari. Laat daar geen twijfel over bestaan. Zelfs tot ver in maart kon er toen geschaatst worden.
- De Tocht van 3 februari 1954 zal inderdaad grotendeels "gevormd" zijn in januari, dat valt niet te betwisten.
- Dat de Tocht van 14 februari 1956 dan weer zo goed als 100% in februari werd "gevormd" daar kan ook geen betwisting over zijn. De winter viel toen pas in op 31 januari (en hoe!). Voordien was er nog niets van winter geweest en de eerste Hellmannen werden toen pas op de 31ste januari gescoord.
- Dat het schaatsijs van de Tochten van 21 februari 1985 en 26 februari 1986 uitsluitend (voor de volle 100%) in februari werd gevormd, kan niet worden betwist. De betrokken vorstperiodes begonnen pas duidelijk na de maandwisseling. Alleen deze twee Tochten (en zeker die van 1986) tonen aan dat februari gewoon de perfecte schaatsmaand kan zijn die niet hoeft onder te doen voor januari.
Hoi Rikkie,
Over 1912, in het noord(oosten) van het land lag de maandgemiddelde temperatuur onder nul in januari. In De Bilt echter op +2.0 en in Maastricht zelfs +3.3. Eelde had in januari 62.9 Hellmannen (vorstperiode van 13 t/m 21 januari) tegen slechts 18.9 Hellmannen in De Bilt. Was niet voor de hand liggend hoor, dus ik zal je hier niet over aanvallen.
Maar het geeft dus wel aan dat de Elfstedentocht van 1912 deels op ijs is verreden dat in januari al werd gevormd.In januari 1929 had Eelde ook al 64.7 Hellmannen, waarvan 32.8 tijdens een vorstperiode van 3 t/m 12 januari, met dus een nieuwe vorstperiode van 30 dagen vanaf de 24ste. Maandgemiddelde over januari bedroeg te Eelde zelfs -1.6 graden, dus ook dat Elfstedenijs zal er al voor een belangrijk deel gelegen hebben voor het begin van de februarimaand.
Dan 1941. Eelde in januari gemiddeld -3.7 graden, 125.9 Hellmannen. Hoef ik verder niets over te zeggen.
Vervolgens 1947. Op slechts 7 januaridagen werd de +5 bereikt op Eelde, waarvan 1 dag met +10.6 graden. Het maandgemiddelde bedroeg -2.5 graden. Die dooi was natuurlijk lang niet voldoende om de ijsgroei t.g.v. die 115.8 Hellmannen teniet te doen.
Over 1954 heb je het niet, da´s mooi.
Dan 1956, ja daar heb je nu een voorbeeld van Elfstedenijs dat zich vrijwel geheel in februari vormde. Maar februari 1956 is dan ook een unieke weermaand geweest.
Ten slotte 1985 en 1986. De januarigemiddelden te Leeuwarden waren resp. -2.8 (114.3 Hellmannen) en +1.6 (21.4 Hellmannen). De winters van 1985 en 1986 waren dus niet vergelijkbaar eigenlijk. De winter van 1986 is inderdaad wel een voorbeeld van Elfstedenijs dat puur op naam van februari staat, maar 1985 absoluut niet.
Ondanks jouw stellige reactie op Jans bericht eindigen dus met een schamele 2 voorbeelden: 1956 en 1986. Beide in de top-5 van koudste februarimaanden sinds zeker 1901 in De Bilt, met een maandgemiddelde van resp. -6.3 en -4.0 graden in Leeuwarden. Geen kattepis, zulke maandgemiddelden. Het moet wel heel raar lopen willen we een vergelijkbare februarimaand gaan meemaken.
Groet,
Alwin