Alle klimaatmodellen laten een afname van de warmte-afgifte van de aarde naar de ruimte zien als gevolg van opwarming. Alle metingen daarentegen laten een toename zien van die warmte-afgifte, zoals ook logisch is. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat de warmteoverdracht naar het heelal bij huidige aardse temperatuur nu ineens zou afnemen bij wat hogere temperatuur. Als dat werkelijk zo was, zou het klimaatsysteem instabiel zijn. De paleoklimatologie laat zien dat het systeem juist heel stabiel is, over miljarden jaren, ook aanvankelijk bij een 30% zwakkere zon, is de temperatuur binnen 10 graden Celsius (3 % van de absolute waarde) stabiel gebleven.
1) Noor Van Andel draait oorzaak en gevolg indien het om het versterkte broeikaseffect van CO2 etc. gaat. De verminderde langgolvige uitstraling (OLR) veroorzaakt juist opwarming en niet andersom.
Maar het ligt anders indien we ook positieve feedbackmechanismen meenemen en daarnaast eventueel gereflecteerde zonnestraling tot de uitgaande straling rekenen. Men veronderstelt namelijk, o.m. op basis van klimaatmodellen, dat de initiële opwarming wordt versterkt bijvoorbeeld door een toename van het waterdampgehalte. Dit is een sterk broeikasgas wat de uitstraling verder belemmerd. Op deze manier leidt opwarming (indirect) tot een afname in uitstraling. Indien we de uitstraling definiëren als de som van infraroodstraling en gereflecteerd zonlicht dan mogen we ook de effecten van een lager albedo door afname van sneeuw- en ijsbedekking meerekenen. Dit is ook een gevolg van de opwarming. Als dus in het klimaatsysteem positieve terugkoppelingen overheersen dan mag je stellen dat opwarming een reductie in uitstraling veroorzaakt. Het klimaatsysteem is dan instabiel want de verminderde uitstraling zorgt voor meer opwarming die de uitstraling verder reduceert wat tot nog meer opwarming leidt enzovoort. Op dit punt had wijlen Van Andel gelijk. Het wordt onder klimaatwetenschappers algemeen aanvaard dat het klimaatsysteem de opwarming zichzelf versterkt o.i.v. positieve feedbacks.
Wel vraag ik me af of Van Andel ook gereflecteerde zonnestraling tot de uitstraling rekent. Zijn beweringen zijn nogal onduidelijk. Als het logisch is dat de aarde méér uitstraalt bij opwarming wat veroorzaakt dan die opwarming? De zon wellicht?
Verder was Van Andel een vervent verdediger van Ference Miscolczi, die stelt dat het atmosferische broeikaseffect constant is. Uit stralingsberekeningen op basis van ballonmetingen kwam hij tot die conclusie maar zijn theorie erachter klopt niet. Ik weet niet in hoeverre Miscolzci's theorie de uitkomst van de sonderingsberekeningen hebben beïnvloed. De atmosfeer zou een zelfregulerend vermogen kunnen hebben zodat een toename van CO2 wordt gecompenseerd door een afname van waterdamp (en wolken) zodanig dat het broeikaseffect constant blijft. Miscolczi zou vast meetellen bij de stelligheid van Van Andel.
2) De meeste satellietmetingen laten inderdaad een verhoogde warmteafgifte naar de ruimte zien. Meetreeksen die een duidelijk verminderde totale OLR laten zien, zoals uit de broeikashypothese zou moeten blijken, zijn moelijk te vinden behalve een studie van Harries 2001, waarbij duidelijk een reductie in infrarood-uitstraling in de absorptiebanden van CO2 is te zien.
Echter, de betrouwbaarheid van satellietreeksen laat sterk te wensen over. De datasets zijn vaak te kort voor klimatologisch verantwoorde tijdschalen, satellieten met verschillende meetinstrumenten overlappen elkaar, ze raken in verloop van tijd wat uit de koers en de mondiale dekking is vaak beperkt.
Dergelijke problemen speelden ook bij de bepaling van de wereldwijde temperatuur. Aanvankelijk lieten ruwe data geen opwarming zien, wat sceptici lange tijd aangrepen om de opwarming te ontkennen. Na de nodige calibraties en correcties vindt een aantal klimatologen de satellietdata nog steeds onbetrouwbaar. Vergelijkbare correcties zou men ook voor de stralingsmetingen moeten maken maar waar moet je beginnen? Stel dat het lukt dan is het nog maar de vraag of er afname van OLR wordt getoont. De correcties hebben de temperatuurtrends van UAH en RSS omhoog gebracht en aangezien infraroodstraling bij satellieten de basis vormt voor temperatuurmeting zou een aantal correcties juist een sterkere stijging in OLR kunnen geven.
Het versterkte broeikaseffect kan dus helaas niet met harde metingen worden gestaafd. Het beste bewijs komt vooralsnog van stralingstransport modellen.
Een jaar of drie terug (28 februari 2008) heb ik hierover al eens een interessante discussie gestart (zie link).
Mijn conclusie is dat je Van Andel's beweringen niet gelijk van tafel kunt vegen maar hij is erg stellig over zaken die helemaal niet zo zeker zijn. Maar Van Andel is niet zo lang terug helaas overleden dus zelf kunnen we het hem niet meer vragen.
Victor