Ik ben het wel met je eens dat het grootschalige stromingspatroon op gematigde breedte de basis legt voor de zuidelijke stroming waarin we verkeren. De ligging van de planetaire golven is doorslaggevend voor de globale ligging van de druksystemen.
Toch denk ik dat we de invloed van ex-tropische stormen/cyclonen niet mogen onderschatten. Om dit na te gaan dienen we naar de hogere luchtlagen te kijken. Met grote interesse heb ik de laatste dagen de GFS prognoses op wetter3 bekeken waarbij me een paar eigenaardigheden opvielen bij de berekeningen van de tropische weersystemen. Maar dat zie je pas als je eerst de basiskenmerken van onze druksystemen kent.
De frontale depressies van gematigde breedte zijn altijd gekoppeld aan een hoogtetrog, gevuld met koude lucht, hangend onder een relatief warme kuil in de tropopauze. Aan de grond bevindt het lagedrukgebied zich in die plaats waar de warme lucht onder de hoogtetrog wordt gezogen. Boven de warme sector, gewoonlijk aan de zuidoostelijk flank van de depressie, ligt de tropopauze hoger en zijn ook lagere temperaturen te zien op 200 hPa (in tegenstelling tot de andere drukvlakken). Verder kennen we de thermische depressies. Deze zijn gevuld met warme lucht maar zijn op een hoogten boven 500 hPa niet meer terug te vinden op de drukkaarten en op 200 hPa ook niet meer op de temperatuurkaarten.
De tropische orkaan is de krachtigste thermische depressie die op aarde voorkomt en is tot op hoogten van 20 km ontwikkeld. Op de drukkaarten zijn ze tot 200 hPa (ca 12 km ) te herkennen. Het is me opgevallen dat de uitstervende exemplaren tot minstens 200 hPa gevuld zijn met warme lucht, in tegenstelling tot de thermische depressies van gematigde streken.
Verder moet er rekening mee worden gehouden dat tropische cyclonen tot in de stratosfeer doordringen wanneer ze uit de tropen zijn vertrokken. Deze van nature kalme luchtlaag is wel gevoelig voor verstoring.
De confrontatie tussen een (ex)-tropische orkaan met de straalstroom verloopt anders dan bij een gewoon thermisch laag. De straalstroom (op circa 10 km hoogte) wordt voor een groot deel gestuurd door temperatuurverschillen in de laag er boven (koud aan de sub-tropische zijde en warm aan de polaire zijde). Merk op dat die temperatuurverdeling omgekeerd is aan de temperatuurverdeling in de troposfeer. Wanneer aan de zuidflank van de jet een portie warme lucht verschijnt op die hoogten, samen met een verstoring in de bovenliggende stratosfeer, raakt de straalstroom gelijk van slag. De thermo-dynamica voldoet dan niet meer aan de concept modellen van de weercomputers en de lage resolutie op grote hoogte speelt hen parten. Zodra er zo’n tropisch systeem bij de straalstroom komt kunnen computer prognoses dus de prullemand in. In de praktijk komt het er meestal op neer de circulatie geblokkeerd raakt met hoogterug en -trog van grote amplitude. De depressie, gekoppeld aan de polaire trog, wordt extra aangezwengeld door de injectie van warmte en vocht van de ex-cycloon. Gevolg is dat de weersontwikkeling extra kracht kriigt in de vorm van een diepere en sterkere zuidelijke wind die de temperatuur bij ons opdrijft.
(Invalid img)
Op bovenstaande kaartjes voor vandaag zijn v.l.n.r. de hoogtevlakken van 200 hPa, 300 hPa en 500 hPa getoond. Vlakbij de Azoren (links onder op de kaart) is ex-Hèlene te zien. T/m 200 hPa is ze gevuld met warme lucht en er ontwikkeld zich een trog op die hoogte. Verder loopt er een langgerekte trog van Zuid-Groenland over Ierland naar Frankrijk. In de noordflank gevuld met koudere lucht op 500 en 300 hPa maar warme lucht op 200hPa. Aan de zuidwestflank van die trog dringt zich alweer een portie (relatief) zeer warme lucht in een krachtige hoogterug ten westen van Portugal. De tegengestelde temperaturen tussen troposfeer en stratosfeer is mooi te zien aan het hogedrukgebied boven de oostzee en het lagedrukgebied bij NW-Rusland helemaal rechtsboven in de kaart.
Victor
Quote selectie