Gletsjers van Noorwegen VIII: Hellstugubrean.

Gletsjers intrigeren mij enorm: zo vast doch vloeibaar, zo machtig doch kwetsbaar. In de zomer probeer ik er daarom altijd een stel te bezoeken. Afgelopen augustus lukte dat in Noorwegen onder mediterraanse weersomstandigheden. Het leek mij leuk om iets over de gletsjers te vertellen. Eerder passeerden  Svelgjabreen, Blømstolskardsbreen, Breidablikkbrean, Buerbreen, Marabreen, Glittertinden en Svellnosbrean reeds de revue. Deze laatste keer: Hellstugubrean.

Hellstugubrean ligt in Jotunheimen, Noorwegen. Het is een van de weinige Noorse gletsjers waarvan al decennialang zowel de massabalans als de lengteverandering wordt bijgehouden. Dat geeft een mooi inkijkje in de relatie tussen die twee. Normaalgesproken is die relatie zo: is de massabalans een paar jaar achtereen positief, dan wordt de gletsjer langer. Negatief, dan korter.

Maar helaas, Hellstugubrean doet het net even anders (vrij naar Diederik Ebbinge). Hij reageert erg traag op het klimaat, omdat het een lange gletsjer is met een vrij vlak profiel. Bovendien is het een relatief droge plek, waardoor de verschillen in jaarlijkse sneeuwval niet zo groot zijn als bij gletsjers langs de kust. Jaren met een positieve massabalans van meer dan twee meter (dus 2000 mm meer bijval dan afsmelt gemiddeld over het hele oppervlak) zoals langs de kust komen er niet voor. Over de afgelopen 60 jaar is de grootste uitschieter een plus van 800 mm geweest.

Foto: de tong van de Hellstugubrean.

Natuurlijk is Hellstugubrean niet ongevoelig voor de opwarming van het klimaat. Vooral vanaf de milleniumwisseling is de smelt toegenomen. In eerste instantie zorgde dat niet voor een versnelde teruggang van de tong, maar de laatste jaren lijkt het korter worden alsnog harder te gaan.

Grafiek: lengteverandering (zwarte lijn, linkeras) en massabalans per jaar (rechteras). De cumulatieve massabalans bedraagt tussen 1962 en 2020 -26 meter. dat betekent dat de gletsjer over het hele oppervlak gemiddeld 26 meter dunner is geworden. Data van glacier.nve.no/2768

Wie die stoicijns dalende lijn ziet vraagt zich onherroepelijk af: wat blijft er over van Hellstugubrean? Rond 1990 lag de grens waarop er in de winter evenveel sneeuw valt als er in de zomer smelt (zgn. equilibriumlijn) op ongeveer 1900 meter. Tegenwoordig is dat makkelijk 2000 meter, zo niet hoger. Dat is problematisch, want Hellstugubreen heeft nauwelijks oppervlak boven de 2000 meter en niks boven 2100 meter. Oftewel: die stoicijns dalende lijn stopt pas als de gletsjer helemaal weggesmolten is.

Foto: op 31 augustus lag er alleen boven de 2000 meter nog sneeuw. Het smeltseizoen duurt tot ongeveer eind september.

Foto: Hellstugubrean met rechtsboven Galdhøppigen en Svellnosbrean.

Een bezoekje aan de Hellstugubrean is relatief eenvoudig: vanaf het berghotel Spiterstulen loopt er een pad van zeven kilometer en vierhonderd hoogtemeters heen. Dan sta je aan de tong. Voor een bovenaanzicht kan de geoefende wandelaar met een klein beetje klauterwerk de Store Memurutinden (2364) oplopen. Vanaf daar is behalve Hellstugubrean ook Veobrean en Austre Memurubrean zichtbaar. Een prachtig uitzichtpunt dus.

Vooraanzicht Hellstugubrean aan het begin van de klim naar Store Memurutinden.

Foto: de tamelijk vlakke top van Store Memurutinden. Alleen het hoogste punt is een soort topje, vanwaar de foto genomen is.

Foto: bovenaanzicht van Veobrean met Glittertinden in de achtergrond. In het ijs zijn de jaarringen prachtig te zien. 

Foto: Austre Memurubrean is eind augustus ook nauwelijks bedekt met sneeuw.

Dit is de laatste aflevering van deze gletsjerreeks. Bedankt voor de herhaalde blijken van waardering. Hopelijk staan de sterren volgende zomer wederom gunstig voor een ijzig bezoek.