Re: De beste indicator voor brandgevaar is niet lage verdamping

Maar wel hoge VPD (vapour pressure deficit).

https://swcasc.arizona.edu/news/closer-look-key-wildfire-indicator

Ik bedoelde het vooral als tegenhanger van wat Kuipers-Munneke beweerd, dat het de hoge verdamping is.

Een hoog VPD (dampspanningstekort) is zelf het gevolg van een (regionaal) lage verdamping, wat zelf weer een gevolg is van weinig beschikbaar water (met name bodemvocht). Het VPD is geen goede indicatie voor brandgevaar en de correlatie extrapoleren zet je vooral op het verkeerde been wat mij betreft. Zie bijvoorbeeld de onderstaande publicatie die het redelijk treffend verwoord (vooral paragraaf 3.3) wat mij betreft (McColl heeft wel meer relevante en interessante publicaties hierover).

https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2026AV002350

Een hoog VPD hoeft helemaal niet te wijzen op lage verdamping. De luchtsoort is meestal van honderden kilometers verder afkomstig, en tenzij de condities extreem kalm zijn, kan de lokale verdamping die droogheid niet opheffen. Momenteel is de verdamping in bossen hoog, en de VPD ook. Verder haal je 1 zeer recente studie aan (en die gaat vooral over projecties, niet over huidige verbanden), maar er zijn er eerder een hoop andere gepubliceerd die VPD weldegelijk als goede predictor van wildbranden zien. 

 

Ten andere, evaporatie en transpiratie kunnen zeer verschillend zijn. Als de toplaag van de bodem droog is, valt de evaporatie zeer sterk terug. Maar als er planten groeien, dan kunnen zij via hun wortels nog wel grote hoeveelheden vocht de lucht inbrengen. 

Ik gebruik de term verdamping meestal in de hydrologische zin van het woord, de totale flux ongeacht de bron. En specificeer pas een specifieke bron als daar aanleiding voor is. Voor wat betreft de interactie met de atmosfeer maakt de bron erg weinig uit.

https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1029/2020WR028055

Dat laatste weet ik, maar jij doet het uitschijnen of er momenteel weinig ET is. Dat is niet zo. Evaporatie zal beperkt zijn in de droge (heide)gebieden, maar transpiratie wordt niet of nauwelijks gehinderd. Behalve planten die erg oppervlakkig wortelen (een gazon), ondervindt de rest geen of weinig (bodem)droogte, ondanks de atmosferische droogte. De stomata zullen zich midden op de dag, in de zon, mogelijk wat sluiten, maar over een ganse dag gezien is de transpiratie aanzienlijk.

Je verdraait mijn woorden. Als je mijn reactie gisteren op Marco's bericht leest kan je zien dat ik, met locaties als de Veenkampen in gedachten, verwachte dat de verdamping eergisteren 5mm/dag zou zijn. Heel veel dus, mijn inschatting bleek juist een mm te hoog voor de Veenkampen (een relatief natte locatie).

Je kan in mijn reactie op Leonie zien dat ik prima begrijp dat vegetatie welke diep wortelt letterlijk maanden vooruit kan wanneer het begint met een wortelzone op veldcapciteit. 

Mijn reactie voor wat betreft weinig verdamping was heel specifiek in de context van de gebieden die de afgelopen dagen in de brand vlogen. Uiteraard zijn die droog en verdampen daarom weinig, in tegenstelling tot wat de NOS bericht. Als je kijkt naar thermische banden van satellieten, of een afgeleid LST product, dan springen die gebieden eruit als een veel warmer oppervlak, vanwege die lage latente warmtestroom.

Ik toon letterlijk metingen van erg lage verdamping bij Loobos, een locatie die redelijk representatief is voor de droge zandgronden waar het de afgelopen dagen over gaat in het nieuws. Verdamping meten met EC komt met een flinke onzekerheid, maar dergelijke waarden zijn echt wel een goede indicatie voor een significante reductie in verdamping als gevolg van weinig beschikbaar water. De som van LE en H is hoog, en H is veel hoger dan LE.

Als je de extreme metingen van verdamping bekijkt die ik gisteren deelde dan blijkt natuurlijk dat ik ook prima begrijp wat advectie van droge lucht betekent voor verdamping. Ik zeg letterlijk dat je zulke waarden niet kan halen op basis van enkel de geabsorbeerde straling en benoem dat dit ook blijkt de negatieve voelbare warmtestroom.

Maar dat kan natuurlijk enkel wanneer er veel water beschikbaar is voor verdamping. En nogmaals, waar de afgelopen dagen brand ontstaat is dat uiteraard niet het geval. 

De strijklengte die benodigd is voordat de grenslaag (na een verandering in oppervlak) weer in balans/evenwicht is wordt sterk bepaald door de hoogte waarop je kijkt/meet. Honderden kilometers is van toepassing als je kijkt naar uitvoer van weermodellen bijvoorbeeld op 850hPa (~1.5km).

Een goed vuistregeltje voor de grenslaag is om ongeveer 100-200m per meter hoogte aan te nemen. Dus als de EC sensor op 2m staat is 400m voldoende fetch (in neutrale of instabiele omstandigheden). Zie bijvoorbeeld paragraaf 7.1c van Brutsaert (1982). Voor wat betreft vegetatie is dat vergelijkbaar omdat de hoogte daarvan ook in de orde van enkele meters is. 

Het concept van de Complementary Relationship, waar iemand als Brutsaert veel over heeft gepubliceerd, zou niet zo'n goede indicatie voor verdamping zijn als dat niet het geval was.

https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2025WR040300