Cees, even een kanttekening bij de scheiding der machten
Bericht van: Rikkie (Meerhout) , 09-10-2018 14:05In de zaak van Urgenda tegen de staat, betreffende het klimaatbeleid, verliest de staat opnieuw. Het verweer dat de machten gescheiden moeten blijven ( de trias politica) verwierp het gerechtshof omdat het om een internationaal verdrag gaat waarvan het hieraan voldoen juridisch getoetst kan worden.
Ik heb ook mijn bedenkingen gehad tegenover het inschakelen van de rechterlijke macht bij beleid van de regering. Immers, het parlement controleer de regering en dat doet niet de rechterlijke macht. Echter, bij een zaak die zo van levensbelang is moeten we niet te voorzichtig zijn en het argument van de juridische toetsbaarheid van het beleid op basis van een verdrag zwaar laten wegen.
Cees, dat is niet helemaal juist wat je daar zegt.
In het hedendaagse concept van de "trias politica", d.i. het fundamenteel beginsel van de scheiding der drie machten zoals dit voor het eerst is ontwikkeld door de Verlichtingsfilosofen (in de eerste plaats Montequieu) en zoals dit sinds de Franse en de Amerikaanse revoluties vanaf 1790 mondjesmaat overal ter wereld is verspreid bij het ontstaan van de liberale constitutionele burgerdemocratieën in de 19de eeuw, is het helemaal niet zo dat de uitvoerende macht alleen maar door de wetgevende macht gecontroleerd wordt, maar per definitie wordt de uitvoerende macht zelfs op een hoger echelon door de rechterlijke macht gecontroleerd. In dezelfde optiek controleert de rechterlijke macht overigens ook nog eens de wetgevende macht.
Dat laatste kan vreemd lijken, maar vormt het sluitstuk van het principe van de aansprakelijkheid van de staat. Zowat elke moderne democratische rechtsstaat erkent dat de staat aansprakelijk kan gesteld worden voor fouten van zowel de uitvoerende macht als van de wetgevende macht (en trouwens ook voor fouten van de rechterlijke macht zelf). Ik kan je voor elk Europees land tal van voorbeelden geven in de rechtspraak.
Het systeem van de trias politica is dan ook een uitgesproken zelf-balancerend controlesysteem (de zgn. checks and balances) waarbij de 3 machten ELKAAR controleren en erop toezien dat de fundamentele regels van de werking van het staatsbestel door geen enkele macht worden geschonden.
