Er zijn een hoop dingen waar we ons zorgen over kunnen / moeten maken t.a.v. de toekomst van onze planeet. Overbevolking, overconsumptie, aantasting van (oer-)bossen, uitsterven van soorten, grootschalige mijnbouw, vervuiling met plastic, genetische manipulatie, robotisering, extremisme, oorlogen, kernwapens, cybercriminaliteit, energievoorziening, klimaatverandering.
Ik vraag me af of klimaatverandering de grootste bedreiging vormt. Het is duidelijk dat de CO2 uitstoot steeds verder toeneemt, ondanks maatregelen bij ons. Gelukkig is het verband met de wereldtemperatuur in principe exponentieel en niet lineair: een verdubbeling geeft een opwarming van een zeker aantal graden (er is discussie over het precieze aantal, afhankelijk van feedbacks). Dat geeft een bepaalde voorspelbaarheid.
Momenteel gaat de opwarming iets minder snel dan verwacht, maar dat kan natuurlijk ook veranderen. Het zelfde geldt voor de stijging van de zeespiegel. Daar zal ik binnenkort iets over schrijven op het verdiepingsforum. Het gaat erom of we te maken krijgen met 'tipping points': plotselinge versnellingen waardoor het klimaat in een volgend (tijdelijk) evenwicht terecht komt. Te denken valt aan bijvoorbeeld het grootschalig vrijkomen van gashydraten (met CH4) of grootschalige afsmelt op Groenland of Antarctica. Maar is daar dan nieuw onderzoek van bekend?
Het risico is dat we met de alle aandacht voor het klimaat (dat is goed georganiseerd in het IPCC) onevenredig inzetten op de reductie van de CO2 uitstoot, en daarbij andere bedreigingen laten liggen of zelfs verergeren. Voorbeeld 1: de regering wil nu de uitstoot aanpakken door de inzet van biomassa, maar daarmee is de vraag veel groter dan er verantwoord geproduceerd kan worden. Dat leidt tot aantasting en overexploitatie van (half-)natuurlijk bos in een groot aantal landen. Op korte termijn kan de CO2-uitstoot hiermee zelfs toenemen. Voorbeeld 2: door de energie-transitie ontstaat er een nog veel grotere vraag naar schaarse grondstoffen voor accu's, elektromotoren, turbines, koperen leidingen . Sommige grondstoffen komen maar op enkele plekken ter wereld voor, en soms zijn dat kwetsbare of onstabiele plekken zoals Congo. Grootschalige mijnbouw leidt tot grootschalige vernietiging van (oer-)bos of cultuurland, vervuiling, armoede. Helaas profiteren niet de bewoners ter plekke maar multinationals, corrupte regeringen, China.
Na zoveel rampspoed een vrolijk liedje van Robert Long uit de jaren '70
Dank voor deze aanvulling.
Maar gelukkig is de opwarming niet exponentieel gerelateerd aan de CO2-toename. Lijkt me beter om het verband als logaritmisch te beschrijven. Ik schrok al. 
Groet,
Cees
Quote selectie