Eerdere berichtgeving was bij momenten tendentieus en miste nuance. Alsof er extremisten waren die eindelijk moesten inbinden en het uiteindelijk allemaal zo erg nog niet is. Nogal wat journalisten lijken (helaas) een zeer slecht inzicht te hebben in hoe wetenschap eigenlijk werkt.
Eerder deze week klonk het dan wel hoopvol dat het klimaatpanel IPCC de ergste rampscenario’s voor de klimaatopwarming naar de prullenbak had verwezen, de realiteit blijkt genuanceerder. ‘Dit is de eerste keer dat we niet het absolute worstcasescenario hebben gevolgd’, stelt klimaatwetenschapper Wim Thiery (VUB).
Berichten eerder deze week leken erop te wijzen dat het VN-klimaatpanel IPCC zijn somberste prognoses schrapte. Moet de wetenschap op haar stappen terugkeren?
“In werkelijkheid is er niets ‘geschrapt’, er is simpelweg een nieuw wetenschappelijk artikel gepubliceerd over de nieuwe generatie van uitstootscenario’s.
“Dit is een democratisch proces waarbij een wereldwijde gemeenschap van experts de prognoses voor de CO2-uitstoot bijstelt via consultaties en open reviews. De laatste update was ongeveer tien jaar geleden, dus is het volkomen normaal dat er nu een nieuwe versie verschijnt.
“Het is belangrijk te benadrukken dat de wetenschappers van het verleden zich absoluut níét hebben vergist. Er werd veel geschreven dat wetenschappers op hun stappen zijn moeten terugkeren omdat alles wat er gepubliceerd werd in het verleden overdreven was. Dat is een tendentieuze en compleet verkeerde voorstelling.”
Waarom zien die nieuwe scenario’s er anders uit dan die van tien jaar geleden, als de wetenschap zelf niet fout zat?
“Dat heeft twee hoofdredenen, waarvan de eerste simpelweg de tijd is. We staan nu tien jaar verder en we zijn dus ook tien jaar dichter bij het eindpunt van de berekeningen in 2100. Als je dichter bij de deadline zit, heb je simpelweg minder tijd over voor de verschillende scenario’s om nog extreem ver uit elkaar te gaan lopen.
“Een veel belangrijker punt is echter dat er in de echte wereld in die afgelopen tien jaar enorm veel is gebeurd. We hebben het klimaatbeleid na het akkoord van Parijs gezien, met de Europese Green Deal en het ‘Fit for 55’-pakket, waardoor we op weg zijn om onze uitstoot op continentale schaal tegen 2030 te halveren.
“Daarnaast zijn er grote technologische evoluties geweest. De kostprijs van zonnepanelen en elektrische auto’s is de afgelopen tien jaar veel sterker gedaald dan zelfs de meest optimistische scenario’s uit de vorige generatie hadden voorzien.”
Wat betekent die vooruitgang voor de voorspelling van de toekomstige opwarming?
“Door die klimaatactie en technologische ontwikkelingen is de uitstoot de laatste tien jaar weliswaar nog licht gestegen met ongeveer 1 procent per jaar, maar als je uitzoomt, zie je een curve die bijna plat is geworden. Omdat die technologieën zo goedkoop zijn geworden, verwachten we geen gigantische stijging meer naar de toekomst toe.
“Het meest pessimistische pad van tien jaar geleden, dat uitging van een massale terugkeer naar fossiele brandstoffen, hebben we gelukkig niet gevolgd. Het meest pessimistische scenario van de nieuwe generatie wordt daarom ook veel minder extreem dan dat van de vorige ronde.
“Dit is de eerste keer sinds de jaren 90 dat we bij een update niet moeten vaststellen dat we de afgelopen tien jaar het absolute worstcasescenario hebben gevolgd, en dat is zonder meer goed nieuws.”
Betekent dit dat we nu veilig op koers liggen voor de doelstellingen van Parijs?
“Neen, dat is de keerzijde van de medaille. Hoewel het meest pessimistische scenario bijgesteld is, geldt dat helaas ook voor het meest optimistische scenario. De uitstoot is platter komen te liggen, maar hij is niet gedaald, terwijl een wereldwijde halvering tegen 2030 nodig was om in lijn te blijven met de anderhalvegraaddoelstelling van Parijs.
“De nieuwe scenario’s tonen aan dat die doelstelling vandaag de dag niet meer haalbaar is zonder een overshoot, waarbij we eerst over de grens heen gaan en later CO2 actief uit de lucht moeten gaan filteren om terug te keren. Het meest optimistische scenario dat we nu nog kunnen hopen te halen zonder overshoot, brengt ons naar 1,7 graden opwarming.”