Het is inderdaad mooi dat via internet veel informatie te vinden is over allerhande onderwerpen en in theorie zou dat de mensheid wijzer moeten maken. Wat ik persoonlijk als een probleem zie is dat internet ook verhindert dat mensen zelf nadenken. Los van de discussie over klimaatopwarming, geeft de overvloed aan informatie geen impuls om zelf over wetenschappelijke problemen na te denken, werkt het zelfs een zekere denkluiheid in de hand. Moderne didactici claimen zelfs dat het niet belangrijk meer is om dingen te leren omdat je ze kunt opzoeken. Het is, helaas, baarlijke nonsens omdat feiten alleen tot kennis leiden als ze op de juiste wijze geinterpreteerd worden, in de juiste context geplaatst kunnen worden. Daarvoor is een studie vaak, hoewel niet uitsluitend, een goede manier. Bij veel mensen ontbreekt die achtergrondkennis en het is juist daarom dat hypes, zoals het vermeende gevaar van inentingen, tot hypes kunnen uitgroeien.
Dat het "de wetenschap slecht uitkomt" lijkt me een verzinsel. Om te beginnen, "de wetenschap" bestaat niet. Er bestaan talloze wetenschappelijke disciplines, ieder met zijn eigen wetenschappelijke cultuur en binnen iedere discipline hebben we weer vele soorten wetenschappers. Dat "de wetenschap" ergens een broertje dood aan zou hebben is een ontkenning van het bijna anarchistische karakter van de wetenschap en de wetenschappers. Het probleem is eerder dat mensen een verkeerd beeld hebben van wat wetenschap is. Wetenschap bestaat bij de gratie van de vele discussies, onenigheden tussen wetenschappers. Wetenschap is bijna nooit af, er valt altijd wel ergens over te discussieren. Bij veel mensen bestaat daardoor het idee dat wetenschappers het ook niet weten of het niet eens kunnen worden, maar mensen realiseren zich niet dat het veelal een momentopname betreft. Onenigheid tussen wetenschappers is iets van alle tijden. Het is nooit anders geweest. Sterker nog, het is onlosmakelijk met de wetenschap verbonden. Het is slechts van de laatste tijd dat mensen daartegen ageren ("ze weten het ook niet!"), maar de vooruitgang in de wetenschap van de laatste eeuwen laat zien dat het systeem werkt. Alle ophef over de klimaatopwarming van de laatste tijd is vervelend omdat ik overtuigd ben van het zelfcorrigerende, zelfreinigende vermogen van de wetenschap. Zelfs als er fouten zouden zijn gemaakt, fraude wordt gepleegd etc.: uiteindelijk zegeviert de waarheid. Het probleem is nu juist dat door alle ophef het steeds moeilijker wordt gemaakt om dergelijk onderzoek te doen, waarmee uiteindelijk dit zelfreinigende vermogen doorkruist wordt. Want het netto effect van deze "jacht" op wetenschappers is niet dat de waarheid boven tafel komt. Het netto effect zal zijn dat zoektocht naar de wetenschappelijke waarheid wordt stilgelegd ("PVV kort subisdie klimaatonderzoek" is een fictieve krantekop die als vanzelf in mij opkomt). Op de lange termijn zijn we daar allemaal de dupe van.
In Trouw stond vanmorgen een artikel dat ik vluchtig heb gelezen. De kern van het verhaal was dat het respect voor de wetenschap en de wetenschapper dezelfde weg gaat als voorheen het respect voor de onderwijzer, de politieagent, de notaris. Hoewel ik de niet zo heel hierarchische verhoudingen tussen burgers en verschillende beroepsgroepen toejuich hebben we in Nederland de neiging daarin door te schieten. Als dat ook voor de wetenschap zal gaan gelden staan we wat mij betreft aan de vooravond van een donkere periode.
Paul
Quote selectie